วิธีเลือกผู้รับเหมาบิ้วอิน แบบไหนไม่ให้โดนโกง เทียบราคา BOQ และประเภทผู้รับเหมา
หลายครั้งที่เจ้าของบ้านหรือเจ้าของโครงการกำลังอยู่ในขั้นตอนตัดสินใจเลือกผู้รับเหมา สิ่งแรกที่มักถูกใช้เป็นเกณฑ์หลักในการคัดเลือกเสมอคือ "ราคา" ใครเสนอราคาต่ำกว่าก็มักจะดึงดูดใจก่อน แต่ในความเป็นจริง การเลือกผู้รับเหมาด้วยตัวเลขงบประมาณเพียงอย่างเดียวโดยไม่เจาะลึกถึงโครงสร้างภายใน มักนำมาซึ่งหายนะทางการเงิน เวลา และปัญหาปวดหัวไม่รู้จบ วันนี้ผมจะมาเล่าให้ฟังถึงปัจจัยต่างๆ ที่ใช้ในการวิเคราะห์และเลือกผู้รับเหมา พร้อมแยกแยะให้เห็นชัดเจนว่าผู้รับเหมาแบบไหนราคาแพง แบบไหนราคาสมเหตุสมผล และแบบไหนที่ไม่สร้างปัญหาเมื่อมีการแก้งาน
1. สิ่งแรกในการคัดเลือก: อ่าน "BOQ" ให้ขาดเพื่อดูความตรงไปตรงมาของผู้รับเหมา
เอกสารชิ้นแรกและชิ้นสำคัญที่สุดในการคัดเลือกผู้รับเหมาคือ BOQ (Bill of Quantities) เอกสารนี้จะสะท้อนความชัดเจนและความตรงไปตรงมาของผู้รับเหมาได้เป็นอย่างดี
สิ่งที่ต้องสังเกตและควรเน้นย้ำให้ทำเหมือนกันหากมีการ Bidding ราคาจากหลายๆ เจ้า คือ ในแต่ละรายการ ราคาค่าวัสดุ และ ราคาค่าแรง ควรถูกแยกออกจากกันอย่างเด็ดขาด หัวข้อไม่ควรรวมเป็นก้อนเดียวกัน และในแต่ละหัวข้อควรมีรายละเอียดเชิงลึกที่ชัดเจน เช่นตัวอย่างรายการบิ้วอินตู้เสื้อผ้า:
B7 FURNITURE BUILT-IN B7 ขนาด ก.3500 x ล.600 x ส.3000 มม.(2nd - WALK-IN CLOSET)
จำนวน: 1 ชุด
ราคาค่าวัสดุ: 162,938.40 บาท
ราคาค่าแรง: 28,200.00 บาท
ราคารวม: 191,138.40 บาท
รายละเอียดสเปคปลีกย่อยในรายการ:
กรุลามิเนต L4, L5
หน้าบานกระจกเฟรมอลูมิเนียม AL1, GL2
อุปกรณ์เฟอร์นิเจอร์
ติดตั้งไฟซ่อน ประเภท XXXX ของ XXX
Top หรือ ผนังตู้ กรุหินหรือไม่ ยี่ห้อใดขนาดเท่าไหร่
โครงไม้จ๊อยไม้ประเภทใด หน้าบานไม้ประเภทใด Hmr ประเภทไหน? E0, E1, E2
มีอุปกรณ์พิเศษหรือไม่
รายละเอียดพวกนี้ควรแยกและระบุอย่างชัดเจนในรายการนั้น เพื่อให้เวลาเราเปรียบเทียบราคาหลายๆเจ้า
เป็นการเทียบแบบ Apple-to-Apple (สเปคเดียวกันเป๊ะ) ป้องกันการย้อมแมววัสดุและการบวกเพิ่มอย่างไร้เหตุผลเวลาแก้งาน
2. เจาะลึก 2 สไตล์ผู้รับเหมา: "จับเสือมือเปล่า" vs "มีทีมช่าง In-house" แบบไหนรอด แบบไหนพัง?
เมื่อตรวจสอบเรื่อง BOQ แล้ว สิ่งถัดมาที่ต้องวิเคราะห์คือโมเดลการทำงานของผู้รับเหมา ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อราคาและคุณภาพงานที่คุณจะได้รับ:
แบบที่ 1: ผู้รับเหมาสไตล์ "จับเสือมือเปล่า" (Subcontractor-based)
หากคุณได้ผู้รับเหมาสไตล์นี้ คือการที่ตัวผู้รับเหมาไม่ได้มีทีมช่างเป็นของตัวเอง แต่จะส่งงานต่อ (Sub-contract) ให้กับทีมช่างแทบทั้งหมดในสโคปงานที่คุณจ้าง
สิ่งที่ตามมาคือ "ราคาที่สูง": คุณจะถูกบวกเพิ่มจากต้นทุนจริง ทั้งค่าดำเนินการ (Overhead) ค่าประสานงานต่างๆ หรือค่าเผื่อความเสี่ยงในการคิดแก้ไขปัญหาดีเทลการติดตั้ง (ซึ่งต้องวัดใจว่าคนที่คุณจ้างมีความสามารถในการแก้ปัญหามากแค่ไหน)
ประสบการณ์จริง: ผมเคยเจอราคาแตกต่างกันถึง 6 แสน - 1 ล้านบาท บนสเปคเดียวกันทั้งหมดและปริมาณงานเท่ากัน จากการเทียบผู้รับเหมา 5 เจ้า
ข้อดี: ถ้าคุณโอเคกับตัวเลขและสบายใจที่จะจ่าย สิ่งนี้ไม่ต้องคิดมากหากเขาเครดิตดี มีความสามารถในการประสานงาน และสามารถแก้ปัญหาหน้างานให้คุณได้จบสวย
จุดวิบัติ: แต่ถ้าคุณไปเจอเจ้าที่ ไม่มีความสามารถ รายละเอียดงานของคุณจะแย่มากเมื่อเสร็จ การติดตั้งไม่ตรงตามแบบ งานระบบไม่เข้าใจ การแก้งานทำซ้ำซากวนไปจนเงินหมด และสุดท้ายช่างซับไม่ยอมมาทำงานต่อเพราะไม่ได้เงิน นั่นแหละคือจุดวิบัติที่แท้จริง
แบบที่ 2: ผู้รับเหมาที่มี "ทีมช่าง In-house" ของตนเอง
ผู้รับเหมากลุ่มนี้คือผู้ที่มีทีมช่างประจำ (จ่ายเงินเดือนเลี้ยงช่างเอง)
ข้อดี: ราคาจะไม่สูงมากเมื่อเทียบกับสเปควัสดุก่อสร้างที่เสมอกัน เพราะไม่มีการบวกซ้อนหลายทอด
ข้อจำกัดและความเสี่ยง: บางทีอาจเจอช่างที่เป็น "ช่างหน้างานจ๋า" คือขาดความรู้เชิงลึกในแบบ อาศัยแค่ประสบการณ์เดิมๆ งานดีเทลหรืองานดีไซน์ใหม่ๆ ที่ซับซ้อนพวกเขาจะไม่สามารถผลิตขึ้นมาได้ ซึ่งจะสร้างข้อจำกัดให้กับงานดีไซน์ ทำให้งานจบออกมาไม่ดีนัก
คำแนะนำ: ไม่ใช่ว่าช่างประเภทนี้จะไม่ดีทั้งหมด ก่อนจ้างคุณควรตรวจสอบ Portfolio ของเขาก่อนเสมอ หากโชคดีไปเจอทีมที่มีหัวหน้าช่างเป็นงาน มีฝีมือ และมีช่างในสังกัดพร้อม เหมือนคุณเจอ "ขุมทรัพย์" เพราะเวลาอยากแก้อยากปรับอะไรหน้างาน จะสามารถทำได้อย่างคุ้มค่า งานจะไม่เละ และยืดหยุ่นสูงมาก
บทสรุปสำหรับเจ้าของบ้าน
การเลือกผู้รับเหมาสักราย อย่ามองที่ตัวเลขราคาถูกที่สุดเป็นตัวตั้งต้นเพียงอย่างเดียว จงเจาะลึกเข้าไปดูความโปร่งใสใน BOQ ว่าแยกค่าวัสดุกับค่าแรงชัดเจนไหม และวิเคราะห์โมเดลผู้รับเหมาว่าเขามີทีมงานรองรับแบบไหน เพื่อให้โปรเจกต์บ้านหรือร้านของคุณออกมาตรงปก คุมงบได้ และไม่ปวดหัวทีหลังครับ
